شنبه‌شب، ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶، به همراه سهیلا در گردهمایی بزرگی شرکت کردیم که از سوی سازمان «کر» (CAIR)، شورای روابط اسلامی–آمریکایی، در مرکز همایش‌های سانتا کلارا (Santa Clara Convention Center) برگزار شده بود. این اولین باری بود که من و سهیلا در یکی از برنامه‌های این سازمان شرکت کردیم.
این مراسم به مناسبت سی‌ودومین سالگرد فعالیت شعبه منطقه خلیج سان‌فرانسیسکوی سازمان کر برگزار شده بود و بیش از ۱۳۰۰ نفر در آن شرکت داشتند. محل برگزاری، یکی از مراکز بزرگ و مجهز همایش در کالیفرنیاست و حضور چنین جمعیت بزرگی از خانواده‌های مسلمان، فعالان اجتماعی، شخصیت‌های سیاسی، مدافعان حقوق مدنی و جوانان، فضای جالب و پرشوری به مراسم داده بود.
عنوان گردهمایی امسال «پاسداری از آزادی و عدالت برای همگان» (Upholding Liberty and Justice for All) بود؛ عنوانی که به‌خوبی مضمون اصلی سخنرانی‌ها و برنامه‌های آن شب را بازتاب می‌داد.
در طول مراسم، سخنرانان مختلفی درباره حقوق مسلمانان در آمریکا، مبارزه با تبعیض مذهبی و نژادی، مقابله با اسلام‌هراسی، دفاع از حقوق مردم فلسطین، مخالفت با کشتار مردم غزه و ضرورت ایستادگی در برابر جنگ‌طلبی و تجاوز نظامی سخن گفتند.
جوانان فلسطینی؛ حضوری فعال و سازمان‌یافته
یکی دیگر از نکات جالب توجه این گردهمایی، حضور جوانان عضو جنبش جوانان فلسطینی (Palestinian Youth Movement) بود.
این جوانان از چهره‌های فعال و شناخته‌شده جنبش همبستگی با مردم فلسطین در کالیفرنیا هستند. آنان طی سال‌های اخیر با برگزاری تجمعات، راهپیمایی‌ها، برنامه‌های اعتراضی و فعالیت‌های آگاهی‌بخش، به‌طور مستمر در مخالفت با جنگ علیه فلسطینیان، کشتار مردم غزه، اشغال سرزمین‌های فلسطینی و حمایت نظامی آمریکا از اسرائیل فعالیت کرده‌اند.
این گروه از جمله سازمان‌هایی است که حضور اعضای آن را می‌توان در بسیاری از فعالیت‌های اعتراضی محلی در کالیفرنیا دید.
در مراسم آن شب نیز از فعالیت‌های این جنبش قدردانی شد و جایزه آزادی و عدالت (Liberty & Justice Award) به جنبش جوانان فلسطینی تعلق گرفت.
به نظر من، حضور چنین جوانانی نشان‌دهنده اهمیت پیوند میان نسل‌های مختلف در مبارزات اجتماعی است. آنان تلاش می‌کنند مسئله فلسطین را نه‌فقط به‌عنوان یک موضوع مربوط به خاورمیانه، بلکه به‌عنوان مسئله‌ای مرتبط با عدالت، حقوق بشر، آزادی و مسئولیت اجتماعی در جامعه آمریکا مطرح کنند.
به‌رسمیت‌شناختن عید فطر و عید قربان در کالیفرنیا
یکی از سخنرانان مراسم، مت هینی (Matt Haney)، نماینده مجلس ایالتی کالیفرنیا بود که نقش مهمی در تصویب قانونی برای به‌رسمیت‌شناختن دو عید بزرگ اسلامی، عید فطر و عید قربان، در این ایالت داشته است.
قانون AB 2017 که با ابتکار او و حمایت سازمان کر و دیگر نهادهای مدنی به تصویب رسید، این دو مناسبت را در فهرست تعطیلات رسمی ایالت کالیفرنیا قرار داده است. این قانون همچنین امکان استفاده کارکنان از مرخصی موجود و تعطیلی مدارس و کالج‌های عمومی با توافق محلی را فراهم می‌کند؛ هرچند به معنای تعطیلی اجباری تمام ادارات، مدارس و مؤسسات نیست.
در این گردهمایی، از تلاش‌های مت هینی قدردانی شد و جایزه آزادی (Liberty Award) به او اهدا گردید.
این اقدام، به‌ویژه در شرایطی که مسلمانان آمریکا طی سال‌های گذشته با تبعیض و فشارهای اجتماعی و سیاسی روبه‌رو بوده‌اند، اهمیت نمادین و اجتماعی فراوانی دارد. به‌رسمیت‌شناختن مناسبت‌های مذهبی اقلیت‌ها، گامی در جهت پذیرش تنوع فرهنگی و مذهبی و تأمین حقوق برابر شهروندی است.
قدردانی از مدافعان حقوق فلسطین و مخالفان جنگ
بخش دیگری از مراسم به تقدیر از افرادی اختصاص داشت که در دفاع از حقوق مردم فلسطین، مخالفت با جنگ غزه و اعتراض به سیاست‌های نظامی اسرائیل فعالیت کرده‌اند.
از جمله، از رو خانا (Ro Khanna)، نماینده کنگره آمریکا، به دلیل مواضعش در دفاع از حقوق فلسطینیان، مخالفت با کمک‌های نظامی آمریکا به اسرائیل و انتقاد از کشتار مردم غزه قدردانی شد و جایزه عدالت (Justice Award) به او تعلق گرفت.
در طول مراسم، مخالفت با جنگ‌طلبی در خاورمیانه و حمایت از حقوق غیرنظامیان، از جمله در ارتباط با جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، نیز از موضوعات مورد توجه بود.
آنچه برای من اهمیت داشت، این بود که در جامعه آمریکا، در کنار جریان‌های قدرتمند حامی سیاست‌های نظامی اسرائیل، سازمان‌ها و نیروهای اجتماعی دیگری نیز حضور دارند که تلاش می‌کنند صدای مخالفان جنگ و مدافعان حقوق مردم منطقه را به گوش افکار عمومی و سیاستمداران آمریکایی برسانند.
دیدار با دختر مالکوم ایکس؛ یادآوری یک میراث تاریخی
یکی از جالب‌ترین و تأثیرگذارترین بخش‌های برنامه، سخنرانی دکتر الیاسه شباز (Dr. Ilyasah Shabazz)، دختر مالکوم ایکس، از چهره‌های برجسته مبارزه با تبعیض نژادی و دفاع از حقوق سیاه‌پوستان آمریکا بود.
الیاسه شباز، نویسنده، پژوهشگر و فعال حقوق مدنی، در سخنان خود به زندگی پدرش، جایگاه اسلام در تحول فکری و شخصیتی او و به‌ویژه سفر تاریخی مالکوم ایکس به حج اشاره کرد.
سفر حج در سال ۱۹۶۴ تاثیر عمیقی بر اندیشه‌های مالکوم ایکس گذاشت. او در این سفر با مسلمانانی از نژادها، ملیت‌ها و فرهنگ‌های گوناگون آشنا شد و تجربه برابری انسان‌ها در مناسک حج، نقش مهمی در تحول نگاه او به روابط نژادی و همبستگی انسانی داشت.
سخنان دختر مالکوم ایکس یادآور بخشی مهم از تاریخ مبارزات ضد نژاد پرستی در آمریکاست؛ تاریخی که در آن مبارزه برای حقوق سیاه‌پوستان، آزادی مذهبی و برابری اجتماعی با یکدیگر پیوند خورده‌اند.
فرصتی نیز فراهم شد که من و سهیلا با دکتر الیاسه شباز دیدار کنیم و عکسی به یادگار با او بگیریم.
امید به آینده؛ مسئولیت امروز ما در برابر نسل‌های آینده
یکی دیگر از بخش‌های مهم مراسم، سخنان خانم زهرا بیلو (Zahra Billoo)، مدیر اجرایی شعبه منطقه خلیج سان‌فرانسیسکوی سازمان کر، درباره ضرورت حفظ امید، تداوم مبارزه برای حقوق مدنی و مسئولیت نسل امروز در برابر آینده فرزندانمان بود.
او تأکید داشت که حتی در دشوارترین شرایط نیز نباید امید به تغییر را از دست داد. ساختن جامعه‌ای آزادتر، عادلانه‌تر و امن‌تر مستلزم تلاش مستمر، همبستگی و باور به امکان تغییر است.
یکی از نکات تأمل‌برانگیز سخنان او، دعوت حاضران به تصور زندگی فرزندانشان در بیست سال آینده بود. او این پرسش را مطرح کرد که ما امروز چه مسئولیتی بر عهده داریم و چه باید بکنیم تا فرزندانمان بیست سال دیگر بتوانند در جامعه‌ای امن‌تر و عادلانه‌تر زندگی کنند؛ جامعه‌ای که در آن بدون ترس از ابراز هویت مذهبی و فرهنگی خود، از حقوق و فرصت‌های برابر با دیگر شهروندان برخوردار باشند؟
به نظرم این پرسش، به‌ویژه با توجه به گسترش اسلام‌هراسی و تبعیض علیه مسلمانان پس از حوادث یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ و تشدید برخی سیاست‌های محدودکننده در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، اهمیت ویژه‌ای دارد. پیام اصلی سخنان او این بود که آینده‌ای بهتر برای نسل‌های بعد، حاصل تلاش و مسئولیت‌پذیری امروز ماست و نمی‌توان تنها با امیدواری و بدون اقدام جمعی به تحقق آن چشم دوخت.
در این مراسم همچنین به فعالیت‌های حقوقی سازمان کر در حمایت از مسلمانانی اشاره شد که به دلیل عقاید مذهبی، فعالیت‌های سیاسی یا وضعیت مهاجرتی خود با خطر اخراج از آمریکا، محدودیت‌های قانونی و برخوردهای تبعیض‌آمیز مواجه شده‌اند.
این فعالیت‌ها نشان می‌دهد که دفاع از حقوق مسلمانان فراتر از آزادی انجام مناسک مذهبی است و حقوق بنیادینی چون آزادی بیان، حق اعتراض، حقوق مهاجران و برخورداری از حمایت برابر قانون را نیز در بر می‌گیرد.
در مجموع، پیام سخنان زهرا بیلو روشن بود: آینده‌ای که برای فرزندانمان آرزو می‌کنیم، باید از امروز و با تلاش و همبستگی خودمان ساخته شود.
اهمیت همبستگی و سازمان‌یابی اجتماعی
در مجموع، این گردهمایی برای من تجربه‌ای جالب، آموزنده و تأمل‌برانگیز بود.
آنچه بیش از هر چیز توجه مرا جلب کرد، اهمیت گردهم‌آمدن گروه‌هایی بود که در جامعه با تبعیض، فشار و محدودیت مواجه هستند.
مسلمانان آمریکا، به‌ویژه در سال‌های اخیر، با مشکلات متعددی در زمینه حقوق شهروندی، آزادی مذهبی، مهاجرت و مشارکت اجتماعی و سیاسی روبه‌رو بوده‌اند. در چنین شرایطی، گردهمایی‌هایی از این دست فرصتی فراهم می‌کند تا افراد و خانواده‌ها یکدیگر را ببینند، تجربیات خود را به اشتراک بگذارند، از یکدیگر حمایت کنند و برای ادامه فعالیت‌های اجتماعی و مدنی امید و انرژی تازه‌ای به دست آورند.
آنچه در این مراسم اهمیت داشت، تنها سخنرانی‌ها و برنامه‌های رسمی نبود؛ بلکه احساس تعلق، همبستگی و تلاش جمعی برای حفظ هویت فرهنگی و مذهبی در جامعه‌ای متنوع بود.
اینکه انسان‌ها بتوانند بدون ترس و نگرانی از هویت مذهبی، فرهنگی و اجتماعی خود، آزادانه زندگی کنند، از حقوق برابر شهروندی برخوردار باشند و فرزندانشان در محیطی امن و همراه با فرصت‌های برابر رشد کنند، خواسته‌ای است که به مسلمانان محدود نمی‌شود، بلکه از بنیادی‌ترین حقوق همه انسان‌هاست.
به باور من، این گردهمایی بار دیگر نشان داد که گروه‌های اجتماعی تحت فشار، بیش از هر زمان دیگری به سازمان‌یابی، همکاری، همبستگی و حمایت متقابل نیاز دارند. تنها از این راه است که می‌توانند در برابر تبعیض و بی‌عدالتی ایستادگی کنند و در شکل دادن به آینده جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنند، نقش موثرتری داشته باشند.
عکس‌هایی که در این نوشته می‌بینید، یادگاری‌هایی از آن شب و دیدار با برخی از سخنرانان و شرکت‌کنندگان این گردهمایی هستند.
سازمان «کر» (CAIR) چیست و چه فعالیت‌هایی دارد؟
برای دوستانی که ممکن است با سازمان «کر» آشنایی نداشته باشند، مناسب می‌دانم در پایان این گزارش توضیح مختصری درباره تاریخچه، اهداف، فعالیت‌ها و مواضع این سازمان ارائه کنم.
شورای روابط اسلامی–آمریکایی (Council on American-Islamic Relations – CAIR) یکی از شناخته‌شده‌ترین سازمان‌های مدافع حقوق مدنی مسلمانان در ایالات متحده آمریکاست که در سال ۱۹۹۴ تأسیس شد و دفتر مرکزی آن در واشنگتن دی‌سی قرار دارد.
این سازمان طی بیش از سه دهه فعالیت، به یکی از نهادهای مهم در دفاع از حقوق شهروندی مسلمانان، مقابله با اسلام‌هراسی، تبعیض مذهبی و نژادی و حمایت از مشارکت اجتماعی و سیاسی مسلمانان آمریکا تبدیل شده است.
دفاع از حقوق مدنی مسلمانان آمریکا
کر از طریق دفاتر خود در ایالت‌های مختلف آمریکا، در زمینه ارائه خدمات حقوقی، مشاوره و حمایت از افرادی که به دلیل هویت مذهبی یا قومی خود با تبعیض روبه‌رو می‌شوند، فعالیت می‌کند.
این سازمان در دفاع از آزادی انجام مناسک مذهبی، حقوق دانشجویان و کارکنان مسلمان، حقوق مهاجران، آزادی بیان و حق مشارکت سیاسی و اجتماعی فعالیت دارد.
از دیگر زمینه‌های فعالیت آن، آموزش حقوق شهروندی، تشویق مسلمانان به مشارکت در انتخابات، ارتباط با نمایندگان کنگره و مجالس ایالتی و تلاش برای اصلاح قوانین تبعیض‌آمیز است.
دفاع از حقوق فلسطینیان و مخالفت با جنگ غزه
یکی از برجسته‌ترین عرصه‌های فعالیت کر در سال‌های اخیر، دفاع از حقوق مردم فلسطین و مخالفت با سیاست‌های اشغالگرانه اسرائیل بوده است.
این سازمان بارها خواستار پایان اشغال سرزمین‌های فلسطینی، توقف شهرک‌سازی، رفع تبعیض علیه فلسطینیان و به‌رسمیت‌شناختن حق تعیین سرنوشت آنان شده است.
پس از آغاز جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳، کر به یکی از صداهای شناخته‌شده مخالف عملیات نظامی اسرائیل و حمایت تسلیحاتی و سیاسی آمریکا از این کشور تبدیل شد.
این سازمان اقدامات اسرائیل در غزه را «نسل‌کشی» توصیف کرده و خواستار آتش‌بس، پایان کشتار غیرنظامیان، رفع محاصره غزه، ارسال کمک‌های بشردوستانه و توقف کمک‌های تسلیحاتی آمریکا به اسرائیل شده است.
در داخل آمریکا نیز کر از حقوق دانشجویان، استادان و فعالانی که در حمایت از فلسطین دست به اعتراضات مسالمت‌آمیز زده‌اند دفاع کرده و با محدودیت آزادی بیان و برخوردهای انضباطی و قضایی علیه فعالان فلسطینی مخالفت کرده است.
مخالفت با تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران
از دیگر مواضع مهم سازمان کر، مخالفت صریح با حملات نظامی اسرائیل و آمریکا به ایران بوده است.
این سازمان در ژوئن ۲۰۲۵، پس از حملات اسرائیل به ایران، این اقدامات را محکوم کرد و خواستار توقف ارسال تسلیحات آمریکایی به اسرائیل شد.
پس از حمله مستقیم آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران نیز کر این اقدام را جنگی «غیرقانونی و غیرموجه» توصیف کرد و هشدار داد که دولت آمریکا تحت تأثیر سیاست‌های دولت نتانیاهو، کشور را به سوی جنگی گسترده‌تر در خاورمیانه سوق می‌دهد.
در جریان حملات سال ۲۰۲۶ نیز این سازمان بارها نسبت به کشتار غیرنظامیان ایرانی، بمباران مدارس و مناطق مسکونی و تخریب زیرساخت‌های غیرنظامی اعتراض کرد.
کر خواستار تحقیقات مستقل کنگره آمریکا درباره حملات به غیرنظامیان ایران، بررسی مسئولیت مقامات نظامی و سیاسی آمریکا و پاسخ‌گویی عاملان نقض احتمالی قوانین جنگ شد.
این سازمان همچنین با ادامه محاصره دریایی ایران، اختصاص بودجه برای گسترش جنگ و افزایش همکاری‌های نظامی آمریکا و اسرائیل برای حملات تازه به ایران مخالفت کرده است.
در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، تنها چند روز پیش از گردهمایی سانتا کلارا، کر بار دیگر از دولت ترامپ خواست درخواست‌های تازه نتانیاهو برای حمله مجدد به ایران را رد کند و از کنگره خواست برای جلوگیری از جنگ تازه از اختیارات قانونی خود استفاده کند.
البته مخالفت کر با تجاوز نظامی به ایران لزوماً به معنای حمایت این سازمان از حکومت جمهوری اسلامی نیست. این سازمان در کنار مخالفت با مداخله نظامی خارجی، از حقوق مدنی مردم ایران، حق اعتراض مسالمت‌آمیز و حل اختلافات از طریق مذاکره و دیپلماسی نیز دفاع کرده است.
اهمیت سازمان کر و جایگاه آن در جامعه آمریکا
اهمیت سازمان «کر» (CAIR) تنها در دفاع از حقوق مسلمانان آمریکا خلاصه نمی‌شود. این سازمان توانسته است مطالبات جامعه مسلمانان را با مسائل گسترده‌تری همچون دفاع از آزادی بیان، مقابله با تبعیض نژادی و مذهبی، حمایت از حقوق مهاجران، دفاع از حقوق مردم فلسطین و مخالفت با جنگ و مداخله نظامی در دیگر کشورها پیوند دهد. کر از این طریق تلاش می‌کند حقوق مسلمانان را نه به‌عنوان مطالباتی ویژه یک گروه مذهبی، بلکه در چارچوب حقوق برابر شهروندی و ارزش‌های عمومی عدالت و آزادی مطرح کند.
برخلاف لابی‌های قدرتمند سیاسی و اقتصادی که از منابع مالی گسترده و نفوذ مستقیم بر سیاستمداران آمریکایی برخوردارند، قدرت و تأثیرگذاری کر عمدتاً بر فعالیت‌های حقوقی، سازمان‌دهی اجتماعی، بسیج افکار عمومی، ارتباط با رسانه‌ها و همکاری با دیگر نهادهای مدافع حقوق مدنی استوار است. این سازمان همچنین از طریق ارتباط با نمایندگان کنگره و مجالس ایالتی می‌کوشد بر قوانین و سیاست‌هایی که زندگی مسلمانان و دیگر اقلیت‌های جامعه آمریکا را تحت تأثیر قرار می‌دهند، اثر بگذارد.
اما نکته‌ای که به‌ویژه برای دوستانی که خارج از آمریکا زندگی می‌کنند، مایلم بر آن تأکید کنم، تنوع و تکثر نیروهای اجتماعی و سیاسی در جامعه آمریکاست؛ واقعیتی که گاه در نگاه از بیرون، زیر سایه سیاست‌های دولت آمریکا پنهان می‌ماند. جامعه آمریکا را نباید با دولت این کشور، سیاست‌های خارجی آن یا جریان‌های قدرتمند سیاسی و اقتصادی حاکم بر آن یکسان دانست. در کنار نیروهایی که از جنگ، مداخله نظامی و حمایت بی‌قیدوشرط از سیاست‌های اسرائیل دفاع می‌کنند، سازمان‌ها، جنبش‌ها و میلیون‌ها شهروند آمریکایی نیز حضور دارند که با این سیاست‌ها مخالف‌اند و برای صلح، عدالت اجتماعی، حقوق مدنی و احترام به حقوق ملت‌های دیگر تلاش می‌کنند.
فعالیت سازمان‌هایی مانند کر نشان می‌دهد که در درون جامعه آمریکا نیز مبارزه‌ای مستمر بر سر آزادی، برابری، حقوق شهروندی و جهت‌گیری سیاست‌های داخلی و خارجی کشور جریان دارد. این مبارزات، هرچند همیشه به تغییر فوری سیاست‌های دولت منجر نمی‌شوند، در آگاه‌سازی افکار عمومی، سازمان‌دهی نیروهای اجتماعی و فراهم کردن زمینه تغییرات آینده نقش مهمی ایفا می‌کنند.
به باور من، شناخت این بخش از جامعه آمریکا، به‌ویژه برای کسانی که از بیرون به تحولات این کشور نگاه می‌کنند، اهمیت فراوانی دارد. برای شناخت آمریکا، تنها نباید به سخنان رئیس‌جمهور، تصمیمات دولت و سیاست‌های کنگره توجه کرد؛ بلکه باید صدای نیروهای اجتماعی، جنبش‌های مردمی و سازمان‌هایی را نیز شنید که در برابر تبعیض، بی‌عدالتی و جنگ‌طلبی ایستادگی می‌کنند.
برای دوستانی که مایل‌اند اطلاعات بیشتری درباره تاریخچه، اهداف، فعالیت‌ها و مواضع سازمان کر داشته باشند، مراجعه به وب‌سایت رسمی این سازمان و شعبه آن در منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو را پیشنهاد می‌کنم.
وب‌سایت رسمی سازمان کر (CAIR):
وب‌سایت شعبه منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو در کالیفرنیا:
رضا فانی یزدی
۲۰ اکتبر ۲۰۲۶